Over de oorsprong van de donut doen allerlei wazige verhalen de ronde, allemaal gesitueerd in het Amerika van de negentiende eeuw. Volgens de een kwamen de Nederlandse kolonisten met het gefrituurde gebakje op te proppen, terwijl de ander een verhaal oprakelt over een bakkersjongen die een oplossing zocht voor het deeg dat te langzaam gaarde in het midden van zijn oliebollen.

Culinaire geschiedkundigen weten echter wel beter. De donut is nauw verbonden met het aanwervingsritueel van de achttiende-eeuwse cowboy. Het leven als cowboy was zwaar en slecht betaald, en hun sociale status was zeer laag. Om hoger op de sociale ladder te klimmen zat er voor cowboys niets anders op dan ander werk te zoeken. Dit betekende vaak gevaarlijker werk, zoals het verdedigen van kudde en erf tegen dievenbendes of indianen. Kandidaten voor deze jobs moesten aan de hand van proeven hun lef en kunde bewijzen.

Eén van die proeven werd bedacht door een sadistische Texaanse grootgrondbezitter die verzot was op zoete gebakjes en zijn keukenmeid. Toen op een dag een cowboy de Texaan in zijn keuken verraste terwijl die de keukenmeid een beurt gaf, met de vraag welke proef hij moest doorstaan om in dienst te mogen treden, verzon de man furieus een onmogelijke test.

Hij nam een hompje zoet deeg dat lag te rijzen naast het vuur en doopte het doughnut vanwege de vage gelijkenis tussen het deeg (dough) en een noot (nut). Hij wierp de doughnut in een ketel kokende olie en beval de cowboy de doughnut eigenhandig uit de ketel te vissen, in de lucht te werpen en met zijn pistool in één schot te doorzeven.

Het verhaal verspreidde zich sneller dan de schaduw van Lucky Luke. In cowboymiddens werd het zo populair dat pas aangeworven cowboys steevast werden getrakteerd op donuts. Deze donuts werden eerst van een gat voorzien en daarna gefrituurd, in plaats van eerst gefrituurd en daarna geperforeerd, zoals de oorspronkelijke test voorzag.

Swedish Chef vat de oorsprong van de donut kort samen:

****
Dit is een verhaaltje van Uw Moeder.
Lees alle verhaaltjes hier.