Naar de populariteit van Fokke & Sukke bij onze noorderburen heb ik het raden, maar ik vermoed dat de twee snater-de-taters daar zo’n beetje een instituut zijn. Dagelijks mogen kwaken in De Wereld Draait Door mag niet zomaar iedereen.

Hier in Belgenland heeft het duo bottomless eenden waarschijnlijk minder aanhang, hoewel het uiteraard twee grappige kornuiten blijven.

Fokke & Sukke ontsproten in 1993 uit de breinen van drie studenten in Amsterdam: John Stuart Reid, Bastiaan Geleijnse en Jean-Marc van Tol. 18 jaar na de geboorte (de eendjes worden dit jaar meerderjarig, proficiat jongens!) vertelt van Tol de historie van Fokke & Sukke.

In het eerste deel van Opkomst en ondergang van Fokke & Sukke leest ge wat er allemaal nodig was om van het idee “kom jongens, we gaan een strip maken” te komen tot de eerste publicatie van Fokke & Sukke. Dik 100 pagina’s zitten daartussen, dus ge hebt het al in het snuitje: dat was niet easy-peasy.

Van Tol gebruikt dezelfde lijntekening-stijl als bij Fokke & Sukke. Bedrieglijk eenvoudig, zeer doeltreffend. Tussendoor trakteert hij op archiefmateriaal: oude tekeningen (waardoor ge ziet hoe de stijl van Fokke & Sukke evolueerde) en foto’s.

Is het plezant om te lezen? Voor de Fokke & Sukke-fan ongetwijfeld wel. Voor de gemiddelde stripliefhebber is het leuk meegluren, dit verslag van conceptie tot en met geboorte. Voor de gemiddelde Belgische stripliefhebber zitten er waarschijnlijk net wat te veel Nederlandse personages in. Als de drie heren enthousiast staan te roepen over iemand, zal de noorderbuur de herrie wellicht begrijpen, maar de namen Marck Burema, Erik Noomen of Maarten Moll brengen in België weinig dingdongs teweeg. Ronald Giphart kennen we gelukkig wel. Zo dom zijn wij Belgen nu ook weer niet.

Score: 3/5 (over de quotering)

Koop Opkomst en ondergang van Fokke & Sukke 1: Prelude.

(Opkomst en ondergang van Fokke & Sukke 1: Prelude, Jean-Marc van Tol, 112 blz., uitgegeven bij Catullus)

Net als ge denkt dat Leo zijn beste pijlen heeft verschoten, en dat hij om dat te camoufleren is beginnen samenwerken met coscenaristen en tekenaars voor nieuwe reeksen, weet Leo ferm te verrassen. Ja hoor: (hap efkes adem) De Werelden van Aldebaran: Overlevenden – Kwantumanomalieën, 1e episode (da’s de volledige titel) is uitstekend.

Eerst situeren. Binnen De Werelden van Aldebaran zijn er intussen drie cycli: Aldebaran, Betelgeuze en Antares. Aldebaran en Betelgeuze zijn rond, bij Antares zitten we aan de derde episode.

Overlevenden – Kwantumanomalieën is de vierde cyclus van De Werelden van Aldebaran. Dat de Antares cyclus nog niet rond is, vormt geen probleem: de nieuwe cyclus wordt bevolkt door nieuwe personages op een nieuwe planeet.

Que? Nieuwe personages, nieuwe planeet? Jawel! Geen Kim meer, allemaal vers volk. De leader of the pack is wel weer een vrouw: Manon.

Wat is er dan gebeurd? Wel, het volgepakte ruimteschip Tycho Brahe ging eraan. Die dekselse kwantumanomalieën toch! Eén groepke overlevenden is er, en die landen op een onbekende planeet. Totaal onvoorbereid zijn ze.

Natuurlijk zijn er weer rare planten en vreemde intelligente wezens aanwezig op deze planeet – het blijft een Leo-strip hè – maar het blijft al bij al redelijk beperkt. Leo lijkt zich vooral te focussen op de groep, en de impact van hun situatie op hun gedrag. Fijn om te zien hoe hij de verschillende karakters uitspeelt. De angsthaas, de flauwe plezante, de aanpakker, enzovoort.

Ook valt op hoe gemakkelijk hij de hoop info die bij aanvang van een nieuwe reeks moet gegeven worden, zonder veel moeite schoon doorheen zijn verhaal weet te weven. Alleen de eerste pagina’s zijn misschien wat te uitleggerig.

Het tekenwerk is trademark Leo. Doeltreffend, efficiënt, ietwat stijf als het op mensen aankomt, maar de buitenaardse landschappen, planten en beesten zijn zoals steeds smullen.

Veelbelovende start van de nieuwste Aldebaran-cyclus!

Score: 4/5 (over de quotering)

Koop Overlevenden – Kwantumanomalieën 1.

(De Werelden van Aldebaren: Overlevenden – Kwantumanomalieën, 1e episode, Leo, 48 blz., uitgegeven bij Dargaud)

Dat de combinatie hoge verwachtingen – lievelingsauteurs soms op een lelijke sisser uitloopt, dat had ik met Sfar al eens voor. Met enige voorzichtigheid begon ik dus aan de nieuwe Sfar: Oude tijden (waarvan ik dacht dat het om een one-shot ging, maar nee hoor, dit is deel één).

Oude tijden is een typisch sprookje à la Sfar, veel fantasie, rijke verbeeldingskracht. Tovenaarsleerling Caspian gaat met het lijf vol verliefdheid en een sprekende slang als wapen, in opdracht van de tovenaarsmeester (die doorgaans in wolvengedaante verschijnt), achter diens kleindochter Nadine aan.

Als het u lukt Oude tijden in 1 keer uit te lezen: chapeau. Mij is het niet gelukt. Waar Sfar er doorgaans in slaagt zijn gebruikelijke elementen (filosofie, godsdienst, romantiek) te doorspekken met humor om het geheel verteerbaar te houden, is de boterham deze keer werkelijk te droog. Te weinig humor, te voorspelbare Sfar-fantasie-elementen.

De aandacht erbij houden is dan ook niet evident. De verhaallijn is te weinig doelgericht. Er zitten best een paar genietbare passages tussen, maar te weinig. Zeker als ge grote Sfar-strips als De Kat van de Rabbijn gewoon zijt. Enige pluspunt is Sfars krasserige tekenwerk dat ik nog altijd heerlijk vind.

Score: 2/5 (over de quotering)

Koop Oude tijden 1.

(Oude tijden 1: Geen kus van de koning, Joann Sfar, 144 blz., uitgegeven bij Oog&Blik / De Bezig Bij)

Shererazade, de verhalenvertelster uit 1001 Nacht, kent ge, mag ik veronderstellen? De Italiaan Sergio Toppi kruipt in haar vel in Sharaz-de. Het eerste verhaal maakte hij al eind jaren ’70, de recentste verhalen werden nog maar pas gepubliceerd in het Italiaans.

Niet dat er een stijlverandering valt te bespeuren. Toppi, intussen achteraan in de 70, is een uitermate begaafd tekenaar. Twee verhalen zijn in een fantastisch kleurpalet gedompeld, de meerderheid in een verfijnd gearceerde, zeer illustratieve, gravureachtige zwart-witstijl. Die oogt minstens even geweldig als de twee hoofdstukken in kleur.

Geen typische kaderkes zoals in een doorsnee-strip, maar prenten die een hele pagina in beslag nemen en waarin verschillende elementen in mekaar overvloeien. Bijzonder knap.

Niet alleen tekenen kan Toppi als geen ander, ook vertellen kan hij. Hij betovert u met exotische sprookskes, bevolkt door ijdele prinsen, jaloerse koopmannen, djinns, geesten … Zijn taalgebruik heeft een hoog literair niveau. Chapeau ook voor de puike vertaling van Arend Jan van Oudheusden.

De term graphic novel, of grafische roman, was zelden zo passend als bij Sharaz-de.

Score: 4/5 (over de quotering)

(Sharaz-de, Sergio Toppi, 224 blz., uitgegeven bij Sherpa)

Jean is een manneke van 6 jaar. Hij mag naar De Grote School en daar krijgt hij het al onmiddellijk erg warm want de juf wil van alle kindjes hun naam en het beroep van hun ouders weten. Jean slikt. Zijn papa is zakenman, maar zijn mama … Waar is zijn mama eigenlijk? Iedereen zegt dat ze op reis is. Moet hij dat vertellen?

Als lezer hebt ge al snel in de mot dat Jeans mama waarschijnlijk dood is. Maar dat weet Jean (nog) niet. Zijn buurmeisje versterkt de mama-is-op-reis-theorie: ze leest aan Jean postkaarten voor die zijn mama in het geheim naar haar stuurt. Zijn mama is op reis. Ze zit in Amerika, Canada, Zwitserland …

Regnaud doet dat goed. Niet te donker, niet te zwaar, niet te plat, niet te melodramatisch, niet te sentimenteel. Ja, het is een strip over verlies en pijn, met ontroerende, soms hartverscheurende passages, maar Regnaud houdt de balans goed in evenwicht met zorgeloze kindernaïviteit en grappige momenten.

Het mooie tekenwerk van Bravo neigt wat naar een prentenboekstijl, met een doeltreffende, heldere lijn en warme kleuren. Past perfect bij het verhaal.

Klein aanraderke voor jong, minder jong, oud en minder oud.

Score: 3,5/5 (over de quotering)

Koop Mijn mama.

(Mijn mama, Jean Regnaud en Emile Bravo, 128 blz., uitgegeven bij Silvester)

Skim. Echte naam: Kimberly Keiko Cameron. 16 jaar. Japans-Canadese, gescheiden ouders. Zit op een meisjesschool, in Canada. Beetje mollig. Hobby’s: wicca, hekserij, tarot, astrologie. Outsider.

Ge wilt al afhaken? Wacht efkes. Skim is geen onnozel puberverhaaltje. Mariko Tamaki inspireerde zich op haar eigen schoolervaringen en pakt uit met een hoge herkenbaarheidsfactor en veel sfeer.

Puberdepressies, we hebben het allemaal doorgemaakt zeker? Skim zit er ook mee. En het is worstelen richting volwassenheid. De typische ingrediënten: vlinders in de buik en niet weten wat ermee aan te vangen, genante situaties, bekentenissen aan het dagboek, de zoektocht naar ge-weet-zelf-ook-niet-wat.

Skim laat ons meekijken in haar hoofd. Ze geeft – meestal alleen in haar hoofd of in haar dagboek – commentaar, op zo’n typisch zestienjarigentoontje. Betweterig, cynisch, maar tegelijk ook onzeker en vol vraagtekens.

Ook de gesprekken tussen de verschillende personages, hun houding, gedrag, acties … ge voelt u een voyeur die stiekem met zijn neus tussen de pubers zit. Tamaki schept een reeks bijzonder geloofwaardig karakters.

De tekeningen van Mariko’s nicht Jillian Tamaki zien er op het eerste gezicht wel mooi en sfeervol uit, maar ook wat simpel. Tot ge merkt hoe straf het detailwerk is, of hoe veelzeggend haar gelaatsuitdrukkingen zijn. Een extra pluspunt van dit hyperrealistisch coming-of-age-album.

Score: 4/5 (over de quotering)

Preview van de eerste pagina’s.

(Skim, Mariko Tamaki en Jillian Tamaki, 144 blz., uitgegeven bij Sherpa)

We lenen efkes de teletijdmachine van professor Barabas, terug naar 1987. Neil Gaiman en Dave McKean zijn twee jonge snaken in de stripwereld die nog alles te bewijzen hebben. Gaiman is pas gestart als comicschrijver, terwijl McKean aan de bak probeert te geraken als comictekenaar. Ze besluiten samen te werken en maken een graphic novel, op dat moment nog een nieuwigheid. Violent Cases wordt een mijlpaal en beide heren worden Grote Namen.

En nu is er de Nederlandstalige editie, Gewelddadige gevallen. Bijkans 25 jaar na de eerste publicatie. Ge vraagt u af of dat nog nodig is.

Gewelddadige gevallen gaat over een volwassen man die vertelt hoe hij als manneke van 6 naar de osteopaat moet, die herinneringen ophaalt over de tijd dat hij de osteopaat van Al Capone was.

Daar gaat Gewelddadige gevallen vooral over: herinneringen. Hoe die door de tijd vervagen en vervormen. Hoe ge dingen vergeet die – plop! – plots weer in uw hoofd opduiken.

Het verhaal is eigenlijk niet zo speciaal, maar wat Violent Cases wel tot een klassieker maakte is de manier waarom Gaiman en McKean het samen vertellen. McKean vertelt met beelden, met zijn typische, rijke, artistieke stijl, een combinatie van tekeningen, schilderijen, foto’s, collage enzovoort. De symbiose tussen tekst en beeld is van bijzonder hoog niveau.

Voor een debuutalbum is Gewelddadige gevallen puik werk.

Voor een van de eerste graphic novels is Gewelddadige gevallen een referentie.

Voor de striplezer van vandaag is Gewelddadige gevallen best oké, maar we zijn op graphic novel-vlak in het algemeen, en van het duo Gaiman-McKean in het bijzonder, intussen toch al wat meer gewoon.

Score: 3/5 (over de quotering)

(Gewelddadige gevallen, Neil Gaiman, Dave McKean, 48 blz., uitgegeven bij Nona Arte)

Raar geval hier, dit. Het begint – en dat blijft zo voor het grootste deel van dit album – als een kalverliefdeverhaal. Scott Pilgrim is een lanterfantermans van 23 zonder werk. Hij speelt basgitaar in een rockgroepke, woont samen met een (homoseksuele) vriend en heeft een vriendinneke dat nog niet meerderjarig is.

Het grootste deel van deze Scott Pilgrim eersteling wordt gevuld met Scotts dagelijkse leventje: beetje niksen, beetje repeteren met zijn groepke, beetje zijn lief aan het lijntje houden en intussen helemaal zot worden van een ander meisje, genaamd Ramona Flowers.

En dan, BOEM PATAT! Als Scott en Ramona hun relatie echt willen beginnen, duikt ineens een kwaaie ex van Ramona op en daarmee moet Scott vechten. Jup, vechten. Bovendien moet Scott met alle zeven woeste exen van Ramona vechten alvorens hun relatie van start kan gaan.

Behoorlijk absurd allemaal, en een stijlbreuk tot en met, maar de personages gaan er allemaal doodleuk in mee. Er moet gevochten worden, iedereen kiest een kant en handen uit de mouwen. De realiteit is ineens erg ver zoek.

Vòòr die stijlbreuk is Scott Pilgrim best aardig. Een soort tweenager-sitcom, met hier en daar scherpe stukskes dialoog, wat droge satirische humor en larger-than-life karakters (type homo-met-grote-mond, dolverliefd-naïef-schoolmeisje, u kent de dril).

O’Malley lepelt tekengewijs flink uit de manga-mosterdpot. Zwartwittekeningen, klein formaat, grote ogen. Geen hoogstandjes, maar ik vermoed dat de beoogde doelgroep daarvoor toch maar de schouders ophaalt.

Dat die beoogde doelgroep Scott Pilgrim een pak meer kan smaken dan ik, mag blijken uit de vele afgeleide producten, als daar zijn:

De film, Scott Pilgrim vs The World:

Lees verder…

Oudejaarsavond. Ik zat met Gazet (pseudoniem, niet echte naam) te leuteren over strips. Leo kwam ter sprake. Gazet had het wel gehad met Leo. Teveel van hetzelfde vond hij.

Helemaal ongelijk kunt ge hem niet geven. Lees alle Aldebaran-, Betelgeuze- en Antares-strips achter mekaar, en ge zoudt inderdaad tot die conclusie kunnen komen. Hoewel ikzelf het nog steeds topscifiwerk vind.

Toch heeft Leo misschien zelf ook gevoeld dat er wat sleet op zijn zaak begint te komen. En dat hij daarom de laatste tijd zijn strips niet meer alleen maakt. Met wisselend succes overigens. Verre werelden (scenario: Leo, tekeningen: Icar) vond ik zo teleurstellend dat ik het na deel 2 heb opgegeven. Deel 3 heb ik bewust ongelezen gelaten.

De andere samenwerking is beter. Voor de Namibia-reeks wordt Leo geflankeerd door Rodolphe (co-scenarist) en Bertrand Marchal (tekenmans). Deel 1 was duidelijk een andere Leo. Zijn typische scifi-truken bleven op de achtergrond en we kregen zowaar nazi’s over de vloer.

En nu is er Namibia, deel 2. Laat ik het maar meteen verklappen: de beste Leo sinds een hele tijd. Alsof hij samen met Rodolphe de deuren helemaal heeft open gegooid. Namibia zit vol rare verschijnselen (die ge nog moeilijk een scifistempel kunt geven). Er is actie, spanning, ook die nazi’s zijn er nog bij en nog van alles. Ik ga niks verklappen. Lees zelf maar.

Score: 3,5/5 (over de quotering)

Koop Namibia 2.

(Namibia, deel 2, Leo, Rodolphe, Bertrand Marchal, 48 blz., uitgegeven bij Dargaud)

Efkes situeren. In 2008 won Simon Spruyt de Knack stripwedstrijd: hij mocht gedurende een jaar elke week een pagina in Focus Knack vullen. Spruyt bracht de historie van S.G.F. Spruyt, een onsympathieke stripindustrialist wiens daden mythische proporties aannemen. In SGF bundelt Spruyt (de stripmaker) dit ongelooflijke verhaal, en voegt er nog enkele pagina’s uitbreidsel aan toe.

Spruyt laat in SGF zijn fantasie de vrije loop. Het verhaal boldert alle kanten uit zonder nooit écht uit de bocht te vliegen. Naast zijn rijke fantasie spreidt Spruyt zijn intelligentie en gevoel voor humor tentoon. Zijn teksten zijn van hoog niveau. Soms bijna overdreven lyrisch, dan weer heerlijk cynisch. Hij deelt hier en daar een paar als moppen vermomde motten uit, onder meer enkele gevestigde stripwaarden mogen incasseren. Maar even goed gaat Spruyt voor platte humor (de enorme penis van Spruyt (het personage) bijvoorbeeld, daar kunt ge niet naast kijken).

Datzelfde alle-kanten-uit-geholderdebolder komt terug in het tekenwerk. Spruyt (de stripmaker) kan aardig overweg met zijn tekenmateriaal en dat toont hij graag. Doorheen de strip hanteert hij diverse stijlen, merk bijvoorbeeld de Jheronimus Bosch-knipoog op.

Spruyt gebruikt SGF als een uitstalraam van zijn teken- en schrijfkunnen. Een beetje jammer, want zoveel demonstratiedrang bezorgt SGF een wat verwarde indruk. Niettemin veelbelovend, maar volgende keer liever wedden op één paard in plaats van op uw hele renstal, meneer Spruyt (de stripmaker).

Score: 3/5 (over de quotering)

Koop SGF.

(SGF, Simon Spruyt, 48 blz., uitgegeven bij Silvester)

Walking Dead 1 en 2 haalden zonder veel moeite mijn top 10 van beste strips van 2010. De twee daarop volgende delen zijn ook vorig jaar verschenen, maar ik las ze nu pas.

Walking Dead 3: Achter slot en grendel en Walking Dead 4: Waar het hart vol van is spelen zich volledig af binnen de omheining van de gevangenis die Rick en zijn groepke overlevenden ontdekten.

De bende moet niet meer constant vluchten voor bloeddorstige zombies. Veel rust brengt dat echter niet met zich mee. Want natuurlijk is de gevangenis niet onmiddellijk volledig zombie-vrij. En scenarist Kirkman ontdoet zich nog maar ‘s van een aantal personages en introduceert nieuwe gezichten.

Meer nog dan in de eerste twee delen richt Kirkman zich op het leven en de relaties binnen de groep. De zombies krijgen een miniem rolleke toebedeeld. Nu de groep zich een beetje kan settelen, komt de leiderspositie van Rick in het gedrang. Hij was de ideale man om de groep doorheen een met zombies bezaaid land te leiden, maar nu is de situatie veranderd. Is het niet tijd om ‘s grondig beginnen na te denken over wetten, regels, normen? Kortetermijnstrategie maakt plaats voor langetermijnplannen.

Ondanks de beperkte ruimte die Kirkman zich oplegt in deze twee delen verveelt Walking Dead nog altijd geen seconde. De scenarist blijft zijn verhaal voeden en verrijken. Niet alleen met verse personages, maar ook met nieuwe vraagstukken en wendingen.

Als Kirkman nieuw volk in de strip brengt, ziet ge waar een groot stuk van de kracht van Walking Dead ligt. Kirkman onthult iets, net genoeg om het zinvol te maken, maar houdt tegelijk genoeg achter de hand om u op uw hoede te houden, nieuwsgierig te maken, en daar achteraf op gewiekste manier gebruik van te maken. Ge voelt dat er nog vanalles zit aan te komen.

Laat de rest maar komen!

Score: 4/5 (over de quotering)

Koop Walking Dead 3 / Walking Dead 4 (maar wel eerst deel 1 en 2 lezen natuurlijk)

(Walking Dead 3: Ver van huis / Walking Dead 4: Waar het hart vol van is, Robert Kirkman, Charlie Adlard, Cliff Rathburn, elk 136 blz., uitgegeven bij Silvester Strips)

2011 is nog piepjong, maar de stapel verse strips in het rek is al hoog. Tijd om daar iets aan te doen, onder de vorm van een nieuwe wedstrijd dus. We geven 16 (zestien!) strips weg, verdeeld in vier pakketjes. Ik stel ze efkes voor:

Lees verder…